Διεθνείς μεταφορές εμπορευμάτων: Ο πλήρης οδηγός για εισαγωγείς & εξαγωγείς

Τι είναι οι διεθνείς μεταφορές εμπορευμάτων

Κάθε προϊόν που φτάνει σε ένα ράφι από άλλη χώρα έχει περάσει από μια αλυσίδα αποφάσεων: ποιο μέσο, ποια έγγραφα, ποιος πληρώνει τι και πότε. Αν είστε εισαγωγέας ή εξαγωγέας, αυτός ο οδηγός εξηγεί πώς λειτουργούν στην πράξη οι διεθνείς μεταφορές, ώστε να οργανώνετε τις αποστολές σας με λιγότερο κόστος και λιγότερες εκπλήξεις.

Οι διεθνείς μεταφορές εμπορευμάτων είναι η μετακίνηση φορτίων από μία χώρα σε άλλη με αεροπλάνο, πλοίο, φορτηγό ή τρένο, μαζί με όλες τις συνοδευτικές εργασίες: παραλαβή, συσκευασία, έγγραφα, εκτελωνισμό, ασφάλιση και τελική παράδοση.

Σε αντίθεση με μια απλή μεταφορά εντός Ελλάδας, μια διεθνής αποστολή διασχίζει σύνορα, νομοθεσίες και συχνά περισσότερα από ένα μέσα. Γι’ αυτό δεν αρκεί να βρείτε ένα φορτηγό ή μια θέση σε πλοίο. Χρειάζεται συντονισμός ανάμεσα σε μεταφορείς, τελωνεία, λιμάνια, αεροδρόμια και τους δύο εμπορικούς συνεργάτες, αποστολέα και παραλήπτη.

Τα 4 μέσα διεθνούς μεταφοράς και πότε επιλέγετε το καθένα

Δεν υπάρχει «καλύτερο» μέσο μεταφοράς, υπάρχει το κατάλληλο για το συγκεκριμένο φορτίο. Η επιλογή κρίνεται σχεδόν πάντα από τέσσερα ερωτήματα: πόσο γρήγορα πρέπει να φτάσει, πόσο ζυγίζει ή πόσο χώρο πιάνει, πόση αξία έχει, και πού πηγαίνει.

Αεροπορική μεταφορά

Η αεροπορική μεταφορά κερδίζει όταν ο χρόνος κοστίζει περισσότερο από τον ναύλο: ανταλλακτικά που σταματούν μια γραμμή παραγωγής, φάρμακα, φρέσκα τρόφιμα, δείγματα για μια έκθεση. Η χρέωση γίνεται με βάση το χρεώσιμο βάρος, δηλαδή το μεγαλύτερο ανάμεσα στο πραγματικό και στο ογκομετρικό, οπότε ένα ελαφρύ αλλά ογκώδες δέμα μπορεί να κοστίσει απρόσμενα ακριβά.

Θαλάσσια μεταφορά

Η θαλάσσια μεταφορά είναι η ραχοκοκαλιά του διεθνούς εμπορίου, γιατί κανένα άλλο μέσο δεν μεταφέρει τόσο μεγάλο όγκο με τόσο χαμηλό κόστος. Έχετε δύο βασικές επιλογές: ολόκληρο κοντέινερ (FCL) όταν ο όγκος σας το γεμίζει, ή groupage (LCL) όταν μοιράζεστε τον χώρο με άλλους αποστολείς και πληρώνετε μόνο τα κυβικά σας.

Οδική μεταφορά

Για την Ευρώπη, οι οδικές μεταφορές προσφέρουν την καλύτερη ισορροπία ανάμεσα σε κόστος, χρόνο και ευελιξία. Το φορτηγό παραλαμβάνει από την αποθήκη σας και παραδίδει στην πόρτα του παραλήπτη χωρίς ενδιάμεσες μεταφορτώσεις. Μπορείτε να κλείσετε ολόκληρο φορτηγό (FTL) ή να στείλετε λίγες παλέτες με groupage (LTL).

Σιδηροδρομική μεταφορά

Οι σιδηροδρομικές μεταφορές ταιριάζουν σε μεγάλες, τακτικές ροές φορτίων σε ηπειρωτικές διαδρομές. Λειτουργούν με προγραμματισμένα δρομολόγια, άρα με προβλέψιμους χρόνους. Είναι επίσης από τα πιο φιλικά προς το περιβάλλον μέσα: σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ, ο σιδηρόδρομος παράγει μόλις το 0,4% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τις μεταφορές στην ΕΕ (Consilium).

Αν διστάζετε ανάμεσα σε αεροπλάνο και πλοίο, δείτε και τον αναλυτικό μας οδηγό Αεροπορική vs θαλάσσια μεταφορά: πότε συμφέρει η κάθε λύση.

Διεθνείς πολυτροπικές και συνδυασμένες μεταφορές

Πολλές φορές η πιο έξυπνη λύση δεν είναι ένα μέσο, αλλά ο συνδυασμός τους. Πολυτροπική μεταφορά είναι η μετακίνηση ενός φορτίου με δύο ή περισσότερα μέσα, υπό ενιαία οργάνωση. Συνδυασμένη μεταφορά λέγεται συνήθως η περίπτωση όπου το μεγάλο κομμάτι της διαδρομής γίνεται με τρένο ή πλοίο και μόνο η αρχή και το τέλος οδικώς.

Γιατί να συνδυάσετε μέσα:

• Κόστος: το τρένο ή το πλοίο καλύπτει τη μεγάλη απόσταση φθηνότερα, και το φορτηγό κάνει μόνο το «τελευταίο μίλι».
• Πρόσβαση: φτάνετε σε προορισμούς χωρίς λιμάνι ή χωρίς άμεση σιδηροδρομική σύνδεση.
• Περιβάλλον: λιγότερα χιλιόμετρα στον δρόμο σημαίνουν χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα.

Ένα πραγματικό παράδειγμα: η Greek Air Cargo μεταφέρει στρατιωτικό υλικό με τρένο από το Κόσοβο στη Θεσσαλονίκη, και από εκεί με πλοίο προς τη Γαλλία, και αντίστροφα. Κάθε συρμός έχει 25 βαγόνια και πραγματοποιούνται 30 συρμοί τον χρόνο. Ένα τέτοιο έργο θα ήταν ασύμφορο μόνο οδικώς και αδύνατο μόνο θαλάσσια.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι Oversize φορτία που έχει αναλάβει η Greek Air Cargo και έχουν φύγει από την Κίνα ή την Αμερική με αεροπλάνα φορτηγά (freighters) μέχρι την Γερμανία και από εκεί έχουν έρθει οδικώς στην Αθήνα.

Το κλειδί σε κάθε πολυτροπική μεταφορά είναι ο συντονισμός στα σημεία μεταφόρτωσης: σταθμούς, λιμάνια και αποθήκες. Εκεί κερδίζεται ή χάνεται ο χρόνος.

Πώς λειτουργεί μια διεθνής αποστολή βήμα προς βήμα

Ανεξάρτητα από το μέσο, σχεδόν κάθε διεθνής αποστολή ακολουθεί την ίδια βασική σειρά. Αν ξέρετε τα βήματα, ξέρετε και πού μπορεί να «κολλήσει».

1. Συμφωνία με τον αγοραστή ή τον προμηθευτή. Ορίζετε τον όρο Incoterms, δηλαδή ποιος πληρώνει τη μεταφορά και ποιος φέρει τον κίνδυνο σε κάθε σημείο.
2. Αίτημα προσφοράς. Δίνετε στον μεταφορέα είδος, βάρος, διαστάσεις, αριθμό τεμαχίων, σημείο παραλαβής και προορισμό.
3. Κράτηση. Δεσμεύεται θέση σε πτήση, πλοίο, φορτηγό ή συρμό.
4. Συσκευασία και σήμανση. Το φορτίο προετοιμάζεται ώστε να αντέξει τη διαδρομή και τους χειρισμούς.
5. Έγγραφα και εκτελωνισμός εξαγωγής. Ετοιμάζονται τιμολόγιο, λίστα συσκευασίας, έγγραφο μεταφοράς και, για χώρες εκτός ΕΕ, η τελωνειακή διασάφηση.
6. Παραλαβή και φόρτωση. Το φορτίο φεύγει από την αποθήκη σας προς το αεροδρόμιο, το λιμάνι ή τον σταθμό.
7. Κύρια μεταφορά. Το φορτίο ταξιδεύει, με ενημέρωση για την πορεία του.
8. Άφιξη και εκτελωνισμός εισαγωγής. Στη χώρα προορισμού πληρώνονται δασμοί και φόροι, όπου υπάρχουν, και το φορτίο αποδεσμεύεται.
9. Τελική παράδοση. Το φορτίο φτάνει στον παραλήπτη, που υπογράφει την παραλαβή.

Ποια έγγραφα χρειάζεται μια διεθνής μεταφορά

Κάθε μέσο έχει το δικό του έγγραφο μεταφοράς, που αποδεικνύει ότι ο μεταφορέας παρέλαβε το φορτίο και ορίζει τους όρους της μεταφοράς. Δίπλα σε αυτό υπάρχουν τα εμπορικά έγγραφα, που ισχύουν σε κάθε αποστολή.

Αποστολές εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα σε δύο διεθνείς αποστολές δεν είναι η απόσταση, αλλά το αν περνούν τελωνείο.

Εντός ΕΕ (π.χ. Ελλάδα προς Γερμανία ή Ιταλία), τα εμπορεύματα κυκλοφορούν ελεύθερα στην ενιαία αγορά. Δεν υπάρχει εκτελωνισμός ούτε δασμοί. Χρειάζονται όμως σωστά τιμολόγια και, για επιχειρήσεις, οι υποχρεώσεις για ενδοκοινοτικές συναλλαγές και ΦΠΑ.

Εκτός ΕΕ (π.χ. ΗΠΑ, Κίνα, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελβετία, Τουρκία), κάθε αποστολή περνά από εκτελωνισμό εξαγωγής στην Ελλάδα και εκτελωνισμό εισαγωγής στη χώρα προορισμού. Εκεί μπορεί να υπάρχουν δασμοί, φόροι, έλεγχοι ή ειδικές άδειες, ανάλογα με το προϊόν.

Για επιχειρήσεις που κάνουν συχνές εισαγωγές ή εξαγωγές εκτός ΕΕ, έχει σημασία να συνεργάζονται με μεταφορέα που διαθέτει πιστοποίηση AEO (Εγκεκριμένος Οικονομικός Φορέας). Τα τελωνεία αντιμετωπίζουν τους φορείς AEO ως αξιόπιστους, κάτι που συνήθως σημαίνει λιγότερους ελέγχους και ταχύτερη διεκπεραίωση.

Τι επηρεάζει το κόστος μιας διεθνούς μεταφοράς

Η τελική τιμή μιας διεθνούς αποστολής σπάνια είναι μόνο ο ναύλος. Συνήθως συνδυάζει:

• Βάρος και όγκο. Στα αεροπορικά και στο groupage μετρά το χρεώσιμο βάρος, δηλαδή το μεγαλύτερο ανάμεσα στο πραγματικό και στο ογκομετρικό.
• Μέσο και ταχύτητα. Όσο πιο γρήγορα, τόσο ακριβότερα ανά κιλό.
• Διαδρομή και εποχή. Δημοφιλείς διαδρομές και περίοδοι αιχμής, όπως πριν από τις γιορτές, ανεβάζουν τους ναύλους.
• Επιβαρύνσεις καυσίμου και ασφάλειας, που αλλάζουν ανάλογα με τις τιμές της αγοράς.
• Λιμενικά και αερολιμενικά τέλη, χρεώσεις διακίνησης και αποθήκευσης.
• Εκτελωνισμό, δασμούς και φόρους, για αποστολές εκτός ΕΕ.
• Πρόσθετες υπηρεσίες: συσκευασία, παλετοποίηση, ασφάλιση, παράδοση στην πόρτα.

Ο πιο απλός τρόπος να μειώσετε το κόστος και το χρόνο διεκπεραίωσης είναι να δώσετε από την αρχή ακριβή στοιχεία: πραγματικές διαστάσεις και βάρη, αριθμό τεμαχίων, είδος εμπορεύματος και επιθυμητή ημερομηνία παράδοσης. Μια προσφορά με λάθος στοιχεία σχεδόν πάντα καταλήγει σε επιπλέον χρεώσεις.

5 συχνά λάθη που καθυστερούν μια διεθνή αποστολή

1. Ασαφής όρος Incoterms στη σύμβαση. Αν δεν είναι ξεκάθαρο ποιος κλείνει τη μεταφορά, το φορτίο μένει στην αποθήκη ενώ ο καθένας περιμένει τον άλλον.
2. Ασυμφωνία ανάμεσα σε τιμολόγιο και λίστα συσκευασίας. Διαφορετικά βάρη ή αριθμός τεμαχίων είναι ο πιο συχνός λόγος για τελωνειακό έλεγχο.
3. Λάθος ή ελλιπής περιγραφή εμπορεύματος. Γενικές περιγραφές όπως «ανταλλακτικά» ή «δείγματα» δεν αρκούν. Το τελωνείο χρειάζεται συγκεκριμένη περιγραφή και δασμολογική κλάση.
4. Ακατάλληλη συσκευασία. Ένα φορτίο που δεν αντέχει τους χειρισμούς ή δεν είναι σωστά παλετοποιημένο μπορεί να απορριφθεί από τον μεταφορέα ή να φτάσει κατεστραμμένο.
5. Επικίνδυνα υλικά χωρίς δήλωση. Μπαταρίες λιθίου, χημικά, αεροζόλ και αρώματα χρειάζονται ειδική σήμανση και έγγραφα. Αν δεν δηλωθούν, η αποστολή σταματά, και στα αεροπορικά μπορεί να υπάρξουν και κυρώσεις.

Πώς επιλέγετε εταιρεία διεθνών μεταφορών

Στις διεθνείς αποστολές, ο συνεργάτης που θα επιλέξετε είναι συχνά πιο σημαντικός από το μέσο. Ένας διαμεταφορέας (freight forwarder) δεν έχει απαραίτητα δικά του πλοία ή αεροπλάνα. Οργανώνει όμως ολόκληρη τη διαδρομή: επιλέγει μεταφορείς, κλείνει θέσεις, ετοιμάζει έγγραφα και λύνει προβλήματα όταν κάτι αλλάξει.

Τι να ελέγξετε πριν αναθέσετε μια αποστολή:

• Πιστοποιήσεις: μέλος της IATA για αεροπορικά, AEO για τελωνεία, ISO 9001 για διαδικασίες ποιότητας.
• Όλα τα μέσα σε έναν συνεργάτη: μπορεί να σας προτείνει αεροπορική, θαλάσσια, οδική ή συνδυασμένη λύση, όχι μόνο αυτή που «πουλάει»;
• Διεθνές δίκτυο ανταποκριτών: ποιος θα χειριστεί το φορτίο σας στη χώρα προορισμού ή προέλευσης;
• Εκτελωνισμός και ασφάλιση στην ίδια υπηρεσία.
• Διαθεσιμότητα: απαντά κάποιος όταν μια πτήση αλλάζει στις 2 τα ξημερώματα;
• Εμπειρία στο είδος του φορτίου σας: ευπαθή, επικίνδυνα, υπερμεγέθη ή μηχανήματα.

Η Greek Air Cargo σε αυτή τη λίστα

Η Greek Air Cargo οργανώνει διεθνείς μεταφορές από το 1973 και είναι μέλος της IATA από το 1978. Διαθέτει πιστοποίηση AEO και ISO 9001 & ISO 27001 από την TÜV Austria. Με γραφεία στο Κορωπί, μέσα στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών και στη Θεσσαλονίκη, λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο. Μπορείτε να δείτε όλες τις πιστοποιήσεις και βραβεύσεις της εταιρείας.

Έχετε μια αποστολή να οργανώσετε; Ζητήστε δωρεάν εκτίμηση κόστους ή καλέστε στο 210 6621300.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο είναι το φθηνότερο μέσο για διεθνή μεταφορά;

Για μεγάλους όγκους σε μεγάλες αποστάσεις, η θαλάσσια μεταφορά έχει το χαμηλότερο κόστος ανά κιλό. Για την Ευρώπη, το groupage οδικώς είναι συνήθως η οικονομικότερη και καλύτερη επιλογή. Για μικρά και ελαφριά δέματα, το courier μπορεί να κοστίσει λιγότερο από το cargo.

Τι είναι το CMR και ποιος το συμπληρώνει;

Το CMR είναι η διεθνής φορτωτική των οδικών μεταφορών. Συνήθως το συμπληρώνει ο αποστολέας ή ο μεταφορέας για λογαριασμό του, και το υπογράφουν ο αποστολέας, ο οδηγός και ο παραλήπτης.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε FCL και LCL;

 Στο FCL νοικιάζετε ολόκληρο κοντέινερ μόνο για τα δικά σας εμπορεύματα. Στο LCL (groupage) μοιράζεστε το κοντέινερ με άλλους αποστολείς και πληρώνετε μόνο τα κυβικά μέτρα που καταλαμβάνετε.

Πόσο χρόνο παίρνει μια διεθνής μεταφορά;

Εξαρτάται από το μέσο και τη διαδρομή. Η αεροπορική χρειάζεται συνήθως λίγες ημέρες, η οδική μέσα στην Ευρώπη από λίγες ημέρες έως μία εβδομάδα, και η θαλάσσια από ημέρες στη Μεσόγειο έως και 2 μήνες για την Ασία. Ο εκτελωνισμός μπορεί να προσθέσει χρόνο.

Χρειάζεται εκτελωνισμός για αποστολή σε χώρα της ΕΕ;

Όχι. Εντός ΕΕ τα εμπορεύματα κυκλοφορούν χωρίς τελωνειακούς ελέγχους και δασμούς. Εκτελωνισμός χρειάζεται για αποστολές προς ή από χώρες εκτός ΕΕ, όπως ΗΠΑ, Κίνα, Ηνωμένο Βασίλειο ή Ελβετία.

Ποιο Incoterm είναι καλύτερο για εξαγωγέα;

Δεν υπάρχει ένα σωστό. Οι όροι EXW και FCA δίνουν στον εξαγωγέα τη μικρότερη ευθύνη, ενώ οι DAP και DDP τον φορτώνουν με περισσότερο κόστος και κίνδυνο, αλλά διευκολύνουν τον αγοραστή. Η επιλογή εξαρτάται από τη διαπραγμάτευση και την εμπειρία σας στα logistics.

Τι κάνει ένας διαμεταφορέας (freight forwarder);

Οργανώνει τη μεταφορά για λογαριασμό σας: επιλέγει μέσο και μεταφορείς, κλείνει θέσεις, ετοιμάζει έγγραφα, αναλαμβάνει εκτελωνισμό και ασφάλιση, και παρακολουθεί το φορτίο μέχρι την παράδοση.